Imunoplex
Tinkture
Imamo 36 gostiju na mreži
Home Clanci Clanci - Deca i porodica Koji su uzrocnici doveli do raspadanja patrijahalne i nastanka savremene porodice? (2.)
Koji su uzrocnici doveli do raspadanja patrijahalne i nastanka savremene porodice? (2.)
Koji su uzrocnici doveli do raspadanja patrijahalne i nastanka savremene porodice? (2.)
U prvoj etapi (do početka XX veka), do raslojavanja društva i do razbijanja patrijahalne porodice dovode zakoni kapitalističke ekonomike i njeni pratioci. Ono što karakteriše evoluciju porodice od nastanka kapitalizma pa do šezdesetih jeste stihija. Zakoni kapitalističke ekonomike snažno deluju i na porodične odnose. Prerastanje agrikulturne, zanatske i manufakturne proizvodnje u industrijsku iz osnova menja klasne i uopšte društvene odnose. Vrši se polarizacija društva.
Stvara se ogroman industrijski proletarijat. I na selu se vrši raslojavanje: pauperizovani seljaci odlaze u gradove, ostavljajući svoje porodice, bacaju se u vrtlog novog života. Njihove žene i deca šesto su prepušteni sami sebi. Patrijarhalna seoska porodica doživljava duboku krizu. Kapitalistički odnosi uvlače se u poljoprivrednu proizvodnju, stvara se seoska sirotinja, s jedne, i seoska buržoazija, s druge strane. Ovo preslojavanje društva na selu uzdrmava do tada čvrstu, zatvorenu patrijarhalnu porodicu.
Glavna porodična drama ipak se odigrava u gradskoj porodici. Grad je uvek bio daleko veće poprište klasnih i društvenih sukoba i dubokih potresa koji su iz temelja ljuljali kapitalizam kao sistem i njegove socijalne i politicke institucije. Zakoni kapitalističke konkurencije dovode do opšte životne nesigurnosti, veliki broj sitnih proizvodača napovratno odlazi u proletarijat, što dovodi do ozbiljnih porodičnih drama. Gradski proletarijat sve više raste usled priliva iz svih društvenih klasa, posebno sa sela. Burni razvitak industrije, pored relativnog napretka, donosi višestruke socijalne probleme.
Uzroci koji potresaju radničku porodicu i dovode do njene latentne krize u ovom periodu jesu pretežno ekonomske prirode. Niske zarade i nezaposlenost su karakteristične pojave kapitalizma. „Pod razornim dejstvom bede, čovek i žena slede različite puteve u nesreću: čovek krade i ubija, žena se prodaje“ (A. Nacquet). „Zaposlenost udate žene i dece odvaja emotivno supružnike, odvaja decu od kuce.“ I ne samo to: „Ranije je radnik prodavao samo sopstvenu radnu snagu, raspolažuci njome kao formalno slobodno lice. Sad prodaje ženu i decu. On postaje trgovac robljem. Tražnja dečjeg rada često čak i po formi lici na tražnju crnačkog roblja, kakvu smo navikli da nalazimo u oglasima americkih listova“ (K. Marks). O teškom položaju radničke klase i o eksploataciji žena i dece u kapitalizmu ima još mnogo zapisa. Posebno je prisutna opšta životna nesigurnost kao posledica nestabilnosti kapitalističke privrede: česte krize kapitalizma, gubljenje posla, onesposobljavanje na radu, bolesti i dr. Porast kriminala i prostitucija predstavljaju pojavu koja prati kapitalizam. Ogromna većina prestupnika i prostitutki pripada siromašnim radnickim krugovima. Alkoholizam, izvaredno snažna dinamika gradskog života, jeftine razonode i perverzna literatura odvraćaju ljude od porodice i gone ih u traženje čulnih zadovoljstava van braka. „Današnji brak razdvaja one koje je nekad vezivao. Štaviše, nezadovoljan što je razlabavio porodične veze, on stvara oko coveka takva iskušenja, sposobna da i najotpornije izvuku iz porodičnog doma. Nehigijenski uslovi stanovanja i mali stanovi, a još više nedostatak porodične intimnosti koju prouzrokuje odsutnost žene, ako radi van kuće, odvodi gradjanina skromnih mogućnosti da traži van kuće veće udobnosti ili razonode koje ne nalaze van kuće. Upotreba alkohola daje mu u početku traženo sklonište. Izlozi knjižara i kioska besplatno ga snadbevaju lektirom nemoralne sadržine, a pogled na slike dovoljan je da ga sablazni. Priredbe u kafeima, u nekom suterenu, svojim pesmama i prizorom raspaljuju njegovu strast ili podstiču njegovu mržnju. Ulica mu, najzad, pruža prijatnost prostitucije.“
Ma koliko bilo razorno dejstvo svih ovih faktora, činjenica je da je patrijarhalni model porodice u osnovi prežveo ovu krizu. Istina, vremenom je došlo do znatnih promena u medjusobnim odnosima u porodici, ali je patrijarhalna ideologija u novoj industrijskoj porodici i dalje ostala. Izmenjene patrijarhalne osnove i delimična strukturna dezintegracija porodice još nisu uspeli da iskorene i patrijarhalni mentalitet njenih članova. U tom pogledu sasvim je tacno tvrdjenje Ogbarna da se moralne, pravne i ideološke inovacije kasnije dešavaju od tehničkih i ekonomskih. Ovaj oblik porodice mogao bi se označiti kao prelazni model industrijske porodice. On je još uvek pretežno upućen na unutrašnju solidarnost, poštovanje tradicionalnog ponašanja i vaspitanja, a naročito na ekonomsku medjuzavisnost članova porodice. Za potpunu afirmaciju demokratskog modela još nisu bili stvoreni svi neophodni uslovi. Društvo još nije bilo spremno da porodici obezbedi minimalnu socijalnu sigurnost, potreban standard, ustanove koje ce olakšati emancipaciju žene i sigurnost dece zaposlenih roditelja, broj zaposlenih žena još je relativno skroman, i dalje preovladjuje mišljenje da žena treba da radi samo iz velike nužde, veze sa selom i seljačkim mentalitetom još su dosta snažne.
Čak je i natalitet još vrlo visok, broj dece u porodici takodje je veliki. Prema tome, porodica još predstavlja čvrstu ekonomsku i socijalnu sponu u kojoj je porodični i bračni individualizam tek u početnim oblicima. Još se nije bitno izmenio stav prema „svetosti“ braka i porodice. To pokazuje i relativno mali broj razvedenih brakova u ovoj prvoj etapi. Belgija je na primer, 1831-1835.god. u proseku imala 0,4 razvedena braka na 100.000 stanovnika, dok se ovaj broj popeo na 7,7 u 1881.god. u ostalim zemljama taj broj na 100.000 stanovnika za period od 1891. do 1901. u proseku je izgledao ovako: Francuska 32,2; Švajcarska 64,4; SAD 33,3; Engleska 2,6. u istim zemljama broj razvoda na 100.000 stanovnika iznosio je 1953.god.: Francuska 70; Švajcarska 90; SAD 246; Engleska 67.

Period stabilizacije demokratskog modela porodičnog života

Navedena poredjenja nameću pitanje: koji su uzroci doveli do nagle afirmacije demokratske porodice u kapitalističkim zemljama, odnosno koji su uzroci doveli do daljeg raspadanja patrijarhalnog modela porodice?
Uzroci ovoj pojavi ne mogu se tražiti kao pre 100 i više godina, u razornom dejstvu kapitalističke privrede i ekonomskih zakona kapitalizma, mada ovi činioci i danas u ublaženom obliku utiču na porodicu. Objašnjenje u prvom redu treba tražiti u elementima socijalizacije kapitalističkog društva i u preobražajima u visoko razvijenoj kapitalističkoj državi ovog perioda.
Pod uticajem borbe radničke klase, vremenom je došlo do značajnih promena u unutrašnjim društvenim odnosima u visokorazvijenim kapitalističkim zemljama. Koncetracija i centralizacija kapitala dovode do prikupljanja velikog broja sitnih kapitala u vrlo mali broj ruku, što dalje ima za posledicu prerastanje ovih u državni kapital. Privatne kapitaliste zamenjuju činovnici (tzv.„društvena administracija“), a sam kapitalist se sve više odvaja od neposrednog rukovodenja. Veliki industrijski giganti i uopšte čitava kapitalistička proizvodnja padaju sve više pod kontrolu države. Progresivnim oporezivanjem, koje se krece i do 95% od profita, nacionalizacijom pojedinih privrednih grana gde privatni kapital ne može maksimalno da koristi privredne izvore, kapitalistička država sve više preuzima kontrolu nad proizvodnjom i raspodelom nacionalnog dohotka. Pored ostalih funkcija država šezdesetih pocinje da preuzima funkciju organizovane zaštite svih društvenih slojeva. Pored ove funkcije ona preuzima na sebe i funkcije koje je ranije vršila porodica: prosvetnu, zdravstvenu, pedagošku, funkciju profesionalnog i strucnog osposobljavanja, funkciju zabave i razonode i dr. To je jedan vid preobražaja visoko razvijenih kapitalističkih zemalja.
Drugi vid je u opštem porastu životnog standarda u visoko razvijenim kapitalističkim zemljama. Period teškog položaja radničke klase je u izvesnom smislu prevaziden. Brak nije više, bar u načelu, tragično neophodna veza. Bračni i porodični individualizam dobija znatno šire razmere. Ekonomska, socijalna i pravna hijerarhija u porodici ustupa mesto legalizaciji prava i obaveza, atmosferi sporazumevanja i dogovaranja. Ekonomski standard porodice je znatno poboljšan u odnosu na raniji period. Država preuzima delimično na sebe zaštitu neobezbedenog bračnog druga; ona preuzima ponegde brigu o deci gotovo od njihovog rodenja putem razvijene medicinske, zdravstvene, pedagoške, socijalne i drugih službi. Porodica više nema onu svestranu ulogu u podizanju, vaspitanju i izdržavanju dece. Sistem socijalnih ustanova obezbeduje prijem i izdržavanje dece u slučaju razvoda roditelja. Žena je vremenom (ali ne u svim kapitalistickim zemljama) stekla pravo da za jednak rad dobije jednaku nagradu. Njena ekonomska emancipacija u vecini kapitalističkih zemalja postaje postepeno stvarnost. Svi ovi faktori doveli su u savremenom kapitalističkom društvu do stabilizacije i afirmacije novog tipa porodice, demokratske, egalitarne, supružanske porodice. Ona nije više samo „industrijska“ vec i demokratska, jer se nisu promenili samo materijalna osnova i njena struktura vec i ideologija, moral, pravo, koji ovoj porodici daju novu sadržinu.

 

Preuzeto sa - /Savremena porodica _ SEMINARSKI RAD IZ SOCIOLOGIJE.htm

 

 

 
FacebookMySpaceTwitterDiggStumbleuponGoogle BookmarksLinkedin

Najnovije Vesti

Popularne Teme

Dobrodosli na Eden.rs

 

Copyright © 2010 Eden. All Rights Reserved.
Design: Minerva Plus!.